Κυριότερος λόγος της σιωπής είναι ο φόβος του στιγματισμού, που συνδυάζεται με την έλλειψη ενημέρωσης, τη γραφειοκρατική λογική και την έλλειψη συντονισμού των αρμόδιων υπηρεσιών.

Ειδικότερα, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, που παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση το 2024, κατετέθη χθες στο υπουργείο Υγείας η έκθεση αξιολόγησης των δύο πρώτων πιλοτικών προγραμμάτων σε τέσσερις δήμους της Αττικής (Μαρούσι, Αχαρνές, Κηφέα, Λυκόβρυση – Πεύκη) και στη Θεσσαλονίκη.

Το «It’s Up To You(th)», όπως ονομάστηκε, υλοποιείται στην Αττική από την Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ) σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, την κοινωνία των πολιτών και τα Πανεπιστήμια Πάντειο και Δυτικής Αττικής. Το δεύτερο πρόγραμμα ονομάστηκε «Connect Thessaloniki» και υλοποιείται από την ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ στη Θεσσαλονίκη. Τα δύο πιλοτικά προγράμματα στηρίζονται σε μια ολιστική προσέγγιση με συμμετοχή των εφήβων, των οικογενειών, των σχολείων, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της αστυνομίας και των επιμελητών ανηλίκων, της κοινότητας, με ενεργό ρόλο των mentors (νέοι με προηγούμενη εμπειρία παραβατικότητας) και με εντατικό street work εκεί όπου συγκεντρώνονται οι έφηβοι, ειδικά το βράδυ. Μετείχαν 554 μαθητές από 12 σχολεία στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη.

Την έκθεση αξιολόγησης υπογράφουν η Βάσω Αρτινοπούλου, καθηγήτρια στο Πάντειο και επιστημονική υπεύθυνη του έργου, και η Παρασκευή Ζαγούρα, επίκουρη καθηγήτρια στο ίδιο ΑΕΙ και κύρια ερευνήτρια του έργου.

Ο χρόνος παρέμβασης

Ενα από τα στοιχεία που προέκυψε μέσα από την πιλοτική υλοποίηση των προγραμμάτων είναι πως είναι ιδιαίτερα κρίσιμος ο χρόνος παρέμβασης στους ανηλίκους που έχουν εμπλακεί σε περιστατικό βίας. «Πριν δημιουργηθεί το “Connect”, στη συνεργασία με τα Κέντρα Ψυχικής Υγιεινής υπήρχαν καθυστερήσεις. Στον έφηβο, αν δεν τον πιάσεις τη στιγμή που έχει την ανάγκη και περάσει λίγος χρόνος, μπορεί μετά να μην το θεωρήσει τόσο σημαντικό, να χαθεί και το κίνητρό του», ανέφερε επιμελήτρια ανηλίκων. Την ίδια διαπίστωση διατυπώνουν κοινωνική λειτουργός δήμου –«με ενδιαφέρει η ευελιξία… αν πάρω τηλέφωνο και υπάρξει ανάγκη, θα ανταποκριθούν στο εδώ και τώρα», είπε– καθώς και στέλεχος του προγράμματος «έχουμε καταφέρει να μην υπάρχει αναμονή».

Ιδιαίτερο εύρημα είναι ότι χρειάζεται να μη στιγματίζονται οι ανήλικοι που ενεπλάκησαν σε κάποιο περιστατικό βίας, και γι’ αυτό παραπέμφθηκαν στο δικαστήριο. «Πρέπει να περιορίζεται ο κίνδυνος να παγιωθεί μια χωριστή ταυτότητα “παραβατικού νέου”», αναφέρθηκε από στέλεχος κοινωνικής υπηρεσίας δήμου.

Τα πιο θετικά στοιχεία, που αναδεικνύονται μέσα από την έκθεση αξιολόγησης είναι η ουσιαστική μείωση των υποτροπών, η ικανοποίηση των εφήβων, των γονέων και των εκπαιδευτικών, η συνέργεια μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων και υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο, η επαρκής καθοδήγηση επιμελητών ανηλίκων και αστυνομικών που υποδέχονται τέτοια περιστατικά βίας και η αποτελεσματική στήριξη των εκπαιδευτικών. Μάλιστα, η έκθεση αξιολόγησης προτείνει τη συνέχιση και επέκταση των δύο προγραμμάτων σε πανελλαδικό επίπεδο.

Πολυπαραγοντικό ζήτημα

«Το πρόβλημα της βίας και παραβατικότητας εφήβων και νέων είναι πολυπαραγοντικό και άρα μόνο μία ολιστική παρέμβαση θα φέρει ουσιαστικά αποτελέσματα», ανέφερε στην «Κ» ο κ. Στυλιανίδης, ο οποίος είναι επιστημονικός επόπτης του προγράμματος «It’s Up To You(th)» από την ΕΠΑΨΥ.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο ίδιος συμπληρώνει πως «οποιοσδήποτε στρατηγικός σχεδιασμός είναι καταδικασμένος σε αποτυχία, εάν δεν υπάρχει πιλοτική εφαρμογή των προγραμμάτων σε τοπικό επίπεδο και αξιολόγησή της».

Τρίτη διαπίστωση που προέκυψε από την πιλοτική εφαρμογή των προγραμμάτων είναι, σύμφωνα με τον καθηγητή Κοινωνικής Ψυχιατρικής, ότι οι υπηρεσίες, και κυρίως σε τοπικό επίπεδο, δεν λειτουργούν συντονισμένα και συχνές είναι οι περιπτώσεις όπου υπερισχύει η γραφειοκρατική λογική. «Σχεδόν όλες οι αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες δεν επικοινωνούν, δεν συντονίζονται, δεν δρουν με βάση ένα στρατηγικό σχέδιο και όραμα», τονίζει ο κ. Στυλιανίδης.

Πηγή αναδημοσίευσης: https://www.kathimerini.gr/