Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, που τιμάται στις 4 Φεβρουαρίου κάθε έτους, έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα καρκίνου σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου

Σύμφωνα με το Britannica, η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου σηματοδοτήθηκε το 2000, στην πρώτη Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής κατά του Καρκίνου, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι.

Σε αυτή τη συνάντηση, ηγέτες κυβερνητικών φορέων και οργανώσεων για τον καρκίνο από όλο τον κόσμο υπέγραψαν τον Χάρτη των Παρισίων κατά του Καρκίνου, ένα έγγραφο που περιείχε 10 άρθρα, τα οποία περιέγραφαν μια συλλογική παγκόσμια δέσμευση για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με καρκίνο και για τη συνεχή επένδυση και την προώθηση της έρευνας, της πρόληψης και της θεραπείας του καρκίνου.

Το Άρθρο Χ του χάρτη ανακήρυξε επίσημα την 4η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου «ώστε κάθε χρόνο, ο Χάρτης των Παρισίων να βρίσκεται στις καρδιές και τα μυαλά των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο». Να σημειωθεί πως η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου είναι μια πρωτοβουλία της Ένωση για τον Διεθνή Έλεγχο του Καρκίνου (UICC).

Σκοπός και Μηνύματα της Ημέρας

Βασικός σκοπός της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου είναι η ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο, που συνεχώς αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Ειδικότερα, παρά την επιστημονική πρόοδο στην κατανόηση, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου – παράγοντες που θα πρέπει να συμβάλλουν στην επιδείνωση της νόσου – ο αριθμός των νέων κρουσμάτων καρκίνου και θανάτων συνεχίζει να αυξάνεται παγκοσμίως.

Ως εκ τούτου, η ευαισθητοποίηση σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου αποτελεί ένας εξέχων στόχος πολλών οργανισμών για τον καρκίνο και την υγεία σε όλο τον κόσμο, και η Παγκόσμια Ημέρα μέρος αυτής της προσπάθειας.

Πώς Τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου

Πληθώρα εκδηλώσεων και δράσεων πραγματοποιούνται κάθε χρόνο, με σκοπό την προώθηση των μηνυμάτων της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου. Για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον καρκίνο, την προώθηση της πρόληψης, της ανίχνευσης και της θεραπείας του, πραγματοποιούνται κάθε χρόνο σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο εκδηλώσεις, ημερίδες, και ενημερωτικές ομιλίες.

Σε παγκόσμια κλίμακα, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας, η θεματική των ετών 2025-27 φέρει τον τίτλο «United by Unique», θέτοντας στο επίκεντρο της φροντίδας τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους. Η καμπάνια καλεί τον καθένα από εμάς να συμβάλλει στην προώθηση των μηνυμάτων της Ημέρας, ώστε, σε αυτό το διάστημα των 3 ετών, να μεταβούμε από την ευαισθητοποίηση έως την ανάληψη δράσης.

Αναφορικά με την Ελλάδα, ενημερωτικές ομιλίες και ημερίδες θα πραγματοποιηθούν ανά την επικράτεια, με σκοπό την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και πρόληψη για τον καρκίνο.

Στατιστικά Στοιχεία για τον Καρκίνο που Προκαλούν Σοκ

Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου και στη θεραπεία και φροντίδα των ασθενών, τα δεδομένα μας δείχνουν ότι ο καρκίνος αποτελεί ακόμα μια σοβαρή απειλή. Ορισμένα στοιχεία που φανερώνουν την ανησυχία αυτή αναφέρονται κάτωθι:

• Το 2022, στη δεύτερη θέση των ηπείρων με τα υψηλότερα ποσοστά κρουσμάτων καρκίνου ήταν η Ευρώπη, με 22.4%. Την πρώτη θέση με σχεδόν 50% καταλάμβανε η Ασία.
• Ο εκτιμώμενος αριθμός νέων κρουσμάτων από το 2022 έως το 2045, και για τα δύο φύλα, ηλικιών 0-85+, επρόκειτο να εκτοξευτεί από τα 20εκ. που ήταν το 2022, σε 32,6εκ. Στην Ευρώπη, αυτός ο αριθμός επρόκειτο να φτάσει στο +22.5%.
• Η θνησιμότητα από καρκίνο στην Ευρώπη, από το 2022 έως το 2045, επρόκειτο να λάβει εξίσου υψηλή αύξηση +32.2%.
• Σύμφωνα με δεδομένα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για το 2023, ο καρκίνος ήταν η δεύτερη κύρια αιτία θανάτου στις χώρες του δικτύου, μετά τις παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος, αντιπροσωπεύοντας το 21% όλων των θανάτων κατά το διάστημα αυτό.

Σχετικά με την Ελλάδα, τα ανησυχητικά ποσοστά για τον καρκίνο επιβεβαιώνονται και στη χώρα μας:

• Ο εκτιμώμενος αριθμός νέων κρουσμάτων από το 2022 έως το 2045, και για τα δύο φύλα, ηλικιών 0-85+, επρόκειτο να εκτοξευτεί από τα 65,7 χιλιάδες που ήταν το 2022, σε 76,6 χιλιάδες.
• Η μεν θνησιμότητα, προβλέπεται να ανέβει από 32,4 χιλιάδες σε 40 χιλιάδες, κατά το αναφερόμενο διάστημα.
• Στο «Προφίλ Χώρας για τον Καρκίνο» του 2025, η Ελλάδα σημειώνει χαμηλές επιδόσεις σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ όσον αφορά τους παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η ατμοσφαιρική ρύπανση.
• Σύμφωνα με την ίδια αναφορά, το 2021, ο καρκίνος ήταν η αιτία για 30.000 θανάτους ετησίως στην Ελλάδα, αποτελώντας το 20% του συνόλου των θανάτων.
• Οι δαπάνες για την πρόληψη το 2021 στην Ελλάδα αντιπροσώπευαν το 4% των τρεχουσών δαπανών για την υγεία —ποσοστό που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες από το 2020 λόγω των δαπανών που σχετίζονταν με τη νόσο COVID-19, αλλά είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (6 %).

Ωστόσο, το πιο ελπιδοφόρο στατιστικό αφορά την πρόληψη για τον καρκίνο. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει ο επίσημος ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 40% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί, με την εφαρμογή των πρωτοκόλλων που υφίστανται μέχρι σήμερα. Παρόλα αυτά, μόνο το 3% των προϋπολογισμών για την υγεία δαπανάται για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών.

Συμμετοχή για την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου

Όπως τονίζει και η θεματική της Ημέρας, στο επίκεντρο βρίσκεται ο άνθρωπος. Σύμφωνα με αυτή τη κατεύθυνση, η συμμετοχή στην Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου μπορεί να γίνει με ανθρωποκεντρικούς τρόπους, όπως:

• Κοινοποίηση της προσωπικής ιστορίας από τους ασθενείς
• Συζητήστε για τον καρκίνο με την οικογένειά σας, τους φίλους σας, τους συναδέλφους σας και τα δίκτυά σας
• Υπερασπιστείτε όσους έχουν πληγεί από τον καρκίνο, προωθήστε την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση και υποστηρίξτε τις προσπάθειες για τη βελτίωση της περίθαλψης
• Κάντε μια δωρεά σε έναν φορέα ή οργανισμό με σχετική δράση για τον καρκίνο
• Αξιοποίηση της ισχύος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προωθώντας τα μηνύματα της ημέρας. Σχετικό υλικό παρατίθεται στον επίσημο ιστότοπο της Παγκόσμιας Ημέρας

Ο Καρκίνος στο Σήμερα: Μπορεί το Α.Ι. να Προβλέψει τις Μεταστάσεις;

Η μετάσταση του καρκίνου παραμένει η κύρια αιτία θανάτου στους περισσότερους καρκίνους, ιδιαίτερα στον καρκίνο του παχέος εντέρου, του μαστού και του πνεύμονα. Επί του παρόντος, το πρώτο ανιχνεύσιμο σημάδι της μεταστατικής διαδικασίας είναι η παρουσία κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων στο αίμα ή στο λεμφικό σύστημα. Μέχρι τότε, είναι ήδη πολύ αργά για να αποτραπεί η εξάπλωση του καρκίνου. Επιπλέον, μολονότι οι μεταλλάξεις που οδηγούν στο σχηματισμό των αρχικών όγκων είναι καλά κατανοητές, καμία μεμονωμένη γενετική αλλοίωση δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί ορισμένα κύτταρα μεταναστεύουν και άλλα όχι.

Φτάνοντας στο σήμερα, με την εισχώρηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη ζωή μας, έχουν παρατηρηθεί εξελίξεις στο ζήτημα των μεταστάσεων του καρκίνου. Ειδικότερα, επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Γενεύης (UNIGE), αξιοποίησαν κύτταρα από καρκίνους του παχέος εντέρου, εντοπίζοντας τα κριτήρια που επηρεάζουν τον κίνδυνο μετάστασης και έχουν εντοπίσει υπογραφές γονιδιακής έκφρασης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της πιθανότητας τους.

Μετέπειτα, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης, το MangroveGS, το οποίο φέρεται να έχει την ικανότητα να μετατρέπει αυτά τα δεδομένα σε προβλέψεις για πολλούς καρκίνους με σημαντική αξιοπιστία.

Στην πράξη, μετά την εκπαίδευση, το μοντέλο πέτυχε ακρίβεια σχεδόν 80% στην πρόβλεψη της εμφάνισης μεταστάσεων και της υποτροπής του καρκίνου του παχέος εντέρου, ένα αποτέλεσμα πολύ ανώτερο από τα υπάρχοντα εργαλεία.

Σύμφωνα με τον Aravind Srinivasan, διδακτορικό φοιτητή στο Τμήμα Γενετικής Ιατρικής και Ανάπτυξης στην Ιατρική Σχολή του UNIGE και συν-συγγραφέα της μελέτης «Η μεγάλη καινοτομία του εργαλείου μας, που ονομάζεται «Mangrove Gene Signatures (MangroveGS)», είναι ότι εκμεταλλεύεται δεκάδες, ακόμη και εκατοντάδες, γονιδιακές υπογραφές. Αυτό το καθιστά ιδιαίτερα ανθεκτικό στις μεμονωμένες παραλλαγές, σύμφωνα με τον ερευνητή.

Όπως υπογραμμίζει το EurekAlert!, οι υπογραφές που προέρχονται από τον καρκίνο του παχέος εντέρου μπορούν επίσης να προβλέψουν το μεταστατικό δυναμικό άλλων καρκίνων, όπως ο καρκίνος του στομάχου, του πνεύμονα και του μαστού.

Εν κατακλείδι, με τη βοήθεια του MangroveGS, οι πληροφορίες που θα συλλέγονται, θα προσφέρουν οφέλη ζωτικής σημασίας στους ασθενείς, όπως:

• αποτροπή της υπερβολικής θεραπείας σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου, περιορίζοντας σημαντικά τις παρενέργειες και το περιττό κόστος
• εντατική παρακολούθηση και θεραπεία των ασθενών με υψηλότερο κίνδυνο
• βελτιστοποίηση της επιλογής των συμμετεχόντων σε κλινικές δοκιμές, με αποτέλεσμα τον μικρότερο αριθμό εθελοντών, αύξηση της στατιστικής ισχύος των μελετών και παροχή θεραπευτικών οφελών στους ασθενείς που έχουν άμεση ανάγκη

Πηγή αναδημοσίευσης: https://www.documentonews.gr